Ile kosztuje remont mieszkania w 2023? Ceny robocizny i materiałów

Redakcja 2023-12-13 03:53 / Aktualizacja: 2026-04-19 02:32:49 | Udostępnij:

Planujesz remont i nagle orientujesz się, że każda rozmowa z wykonawcą kończy się inną wyceną aBudżet, który założyłeś, topnieje w oczach, zanim jeszcze zerkniesz na faktury za materiały. Nie jesteś tu sam: tysiące Polaków co roku wpadają w tę samą pułapkę, gdy ceny robocizny i materiałów budowlanych zmieniają się szybciej niż kursy walut, a chwilowa euforia po podpisaniu umowy z firmą wykończeniową ustępuje miejsca konsternacji, gdy na koniec miesiąca przychodzi wezwanie do zapłaty znacznie wyższe niż zakładano. O ile zrozumiałe jest, że każdy remont generuje chaos logistyczny, o tyle nieprzygotowany budżet to ryzyko, które realnie przekłada się na jakość końcowego efektu oszczędzanie na metrze kwadratowym wbrew pozorom rzadko kończy się oszczędnością, a częściej prowadzi do powtórnych napraw, wymiany materiałów przedwcześnie zużytych lub rezygnacji z planowanych etapów w połowie realizacji. Zanim więc wydasz pierwszą złotówkę, warto wiedzieć, od czego dokładnie zależy, ile ostatecznie kosztuje remont w 2023 roku i jakie mechanizmy cenowe rządzą rynkiem wykończeń mieszkaniowych w Polsce.

Ile kosztuje remont w 2023

Koszty demontażu i wyburzeń przy remoncie mieszkania 2023

Demontaż starych powłok i infrastruktury to etap, który większość inwestorów traktuje jako formalność tymczasem to właśnie here, przy rozbiórce ścian działowych czy usunięciu warstw farby, najczęściej ujawniają się ukryte problemy konstrukcyjne, które potrafią zaważyć na całym harmonogramie i kosztorysie. Jeśli mieszkanie pochodzi z lat siedemdziesiątych lub osiemdziesiątych, prawdopodobnie znajdziesz pod spodem kilka generacji wcześniejszych wykończeń: wapienne tynki, kleje butaprenowe do płytek, a nierzadko także azbestowe płyty podłogowe, których usunięcie wymaga już specjalistycznej ekipy i odrębnej procedury utylizacji zgodnej z rozporządzeniem Ministra Klimatu. Usługa rozbiórki w zależności od zakresu waha się między 30 a 80 PLN za metr kwadratowy usuwanej przestrzeni, przy czym stawka ta obejmuje wyłącznie prace fizyczne wywóz gruzu to dodatkowe 200-400 PLN za każdy kontener o pojemności 1,5 tony, a przy mieszkaniu o powierzchni 60 m² łatwo zużyć ich kilka, zanim dotrzesz do surowego stanu. Trzeba tu zwrócić uwagę na jeden istotny szczegół techniczny: ściany nośne, nawet te wyglądające na działowe, wymagają uprzedniej ekspertyzy konstruktora samowolne kucie w nich może naruszyć schemat obciążeń całego budynku, a kara za taki błąd sięga kilkudziesięciu tysięcy złotych, nie licząc kosztów naprawy.

Podłogi stanowią osobną kategorię kosztową: parkiet mozaikowy klejony bezpośrednio do betonu można co prawda zeszlifować i zabejcować, ale jeśli warstwa kleju zawiera azbest, alternatywą pozostaje jedynie skucie całości i wylanie nowej wylewki samopoziomującej. Koszt skucia starej posadzki wraz z utylizacją to wydatek rzędu 45-90 PLN za metr kwadratowy, a dołożenie nowej wylewki cementowej grubości 5-6 cm (zgodnie z normą PN-EN 13813 określającą wytrzymałość na ściskanie minimum C25) to kolejne 35-70 PLN za sam materiał, nie licząc robocizny. W praktyce oznacza to, że przy mieszkaniu 50-metrowym sam etap prac przy podłodze łatwo pochłonie 4-7 tysięcy złotych, zanim jeszcze położysz pierwszą deskę nowego . Warto przy tym pamiętać, że demontaż instalacji gniazdek, włączników, rur wodnych przed ich wymianą choć technicznie prosty, bywa źródłem nieprzewidzianych kosztów, gdy okaże się, że stare przewody aluminium nie chcą współpracować z nowymi produktami miedzianymi i konieczna jest wymiana całego odcinka.

Przygotowanie przestrzeni do dalszych prac to etap, którego nie można przyspieszać kosztem jakości każdy zaoszczędzony złotówka tu wraca wielokrotnie w postaci problemów późniejszych. W przypadku mieszkań w blokach z wielkiej płyty dochodzi dodatkowo kwestia nośności stropów: typowe stropy Ackermana czy FBS-y projektowane były na obciążenia użytkowe rzędu 150-200 kg/m², więc nadmierne zagęszczenie materiałów izolacyjnych podłogi może przekroczyć ten limit, generując ugięcia i rysy przeciążeniowe w dolnych kondygnacjach. Dlatego doświadczeni wykonawcy przed rozpoczęciem demontażu zawsze wykonują pomiary wilgotności podłoża betony powyżej 4% wilgotności względnej (norma PN-B-32250) wymagają suszenia przed nałożeniem kolejnych warstw, inaczej kleje i wylewki tracą przyczepność w ciągu pierwszych tygodni.

Warto przeczytać także o Ile kosztuje remont z metra

Ile kosztuje wymiana okien i drzwi w 2023

Okna i drzwi to elementy, które w bezpośredni sposób determinują komfort cieplny mieszkania oraz wysokość rachunków za ogrzewanie i jednocześnie jeden z najbardziej kosztorysowo złożonych punktów każdego remontu, ponieważ zakres prac wykracza tu daleko poza fizyczne wstawienie nowego wyrobu. W 2023 roku ceny okien PCW w przedziale parametrycznym współczynnika U nie gorszego niż 0,9 W/m²K (zgodnie z wymaganiami Warunków Technicznych 2021) zaczynają się od 350 PLN za okno jednoskrzydłowe 60×120 cm, a idą w górę w zależności od skomplikowania profilu, liczby komór i jakości okuć. Okno trójskrzydłowe 140×150 cm w wersji pięciokomorowej z pakietem trzyszybowym łatwo przekracza 900 PLN za sztukę, a przy mieszkaniu czteropokojowym, gdzie takich otworów jest osiem-dziesięć, sam zakup to wydatek rzędu 5-8 tysięcy złotych. Do tego dochodzi demontaż starych okien ekipa zazwyczaj liczy sobie 80-150 PLN za otwór, w zależności od dostępności i konieczności rozbiórki ościeżnicy wmurowanej w beton. montaż nowego okna wraz z obróbką parapetów i uszczelnieniem pianką poliuretanową to kolejne 100-200 PLN za sztukę, a przy oknach balkonowych gdzie rama może ważyć 60-80 kg potrzebna jest już dwuosobowa ekipa z wózkiem transportowym.

Koszt wymiany drzwi wejściowych do mieszkania kształtuje się nieco inaczej: tutaj dominującą pozycję stanowi sama cena skrzydła z ościeżnicą, a te w wersji antywłamaniowej z certyfikatem klasy RC2 kosztują od 800 do 2500 PLN, w zależności od producenta i wyposażenia dodatkowego. Drzwi drewniane sosnowe w klasie C (według normy PN-EN 14351-1) z wykończeniem fornirem kosztują około 1200-1800 PLN, ale ich wadą jest wrażliwość na wilgotność w przedpokojach narażonych na bezpośrednie opady deszczu w takich lokalizacjach lepszym wyborem pozostają drzwi aluminiowe, których ceny zaczynają się od 1500 PLN za sztukę. Robo­cizna przy drzwiach obejmuje demontaż starej ościeżnicy (często wmurowanej w ścianę, co wymaga kucia), osadzenie nowej w poziomie z użyciem kotew stalowych i pianki montażowej, a także regulację zawiasów standardowa stawka za taką usługę to 150-300 PLN za drzwi.

Warto przy tym zwrócić uwagę na ukryty koszt, jakim jest wymiana parapetów wewnętrznych i zewnętrznych: parapety PCW kosztują 30-60 PLN za metr bieżący, ale aluminiowe już 80-150 PLN, a marmurowe dochodzące do 400 PLN/mb wybierane są raczej wtedy, gdy estetyka wnętrza tego wymaga. Przy oknach łukowych czy trójkątnych (spotykanych w kamienicach i kamiennych elewacjach) konieczne jest zamówienie profili na wymiar, co podnosi cenę o 30-50% w stosunku do standardowych prostokątów i wydłuża czas realizacji do czterech-sześciu tygodni od pomiaru. W kontekście całkowitego kosztorysu wymiany stolarki otworowej w przeciętnym mieszkaniu 70-metrowym w bloku trzeba liczyć się z wydatkiem rzędu 10-15 tysięcy złotych i to przy założeniu, że nie pada na okna narożne czy drzwi przesuwne HS.

Podobny artykuł Ile kosztuje remont pod klucz

Ceny robót hydraulicznych podczas remontu mieszkania 2023

Instalacja wodno-kanalizacyjna to krwiobieg mieszkania jej stan techniczny decyduje o tym, czy po remoncie będziesz mógł spokojnie korzystać z łazienki i kuchni, czy też co kilka miesięcy będziesz wzywać hydraulika na gwałtowne usuwanie przecieków. W 2023 roku ceny materiałów hydraulicznych poszły w górę średnio o 15-25% w stosunku do roku poprzedniego, co bezpośrednio przełożyło się na kosztorysy firm wykończeniowych. Rury PP-R (polipropylenowe) do zimnej i ciepłej wody użytkowej w średnicy 20-25 mm kosztują 8-15 PLN za metr bieżący, ale rury PEX z izolacją (dla systemów rozdzielaczowych) to już 25-40 PLN/mb, a rury kanalizacyjne PCV 50 mm zaledwie 6-12 PLN/mb. Armatura przyłączeniowa zawory kulowe, trójniki, kolana kosztuje od 15 do 80 PLN za sztukę, w zależności od materiału (mosiądz niklowany vs. stal nierdzewna) i marki producenta. Przy standardowej łazience z dwoma punktami poboru wody (wanna lub prysznic + umywalka) sam materiał na instalację wodno-kanalizacyjną zamknie się w kwocie 800-1500 PLN, nie licząc baterii i ceramiki sanitarnej.

Robocizna hydraulika to osobna pozycja: przyłączenie baterii umywalkowej kosztuje 80-150 PLN, podłączenie baterii wannowej lub prysznicowej 120-200 PLN, a wymiana całej podejścia kanalizacyjnego w łazience to wydatek rzędu 300-600 PLN za kompletny zestaw przyłączy. Najdroższą usługą hydrauliczną pozostaje przeróbka układu pionów przeniesienie pionu kanalizacyjnego lub wodnego wymaga zgody administratora budynku, a sama robota może kosztować od 500 do 1500 PLN za pion, w zależności od stopnia skomplikowania i dostępności. W starych budynkach, gdzie rury stalowe Cynkowane pokryte są wewnętrzną korozją, hydraulicy często proponują całkowitą wymianę podejść na PP-R takie przedsięwzięcie w jednej łazience kosztuje 1500-3000 PLN łącznie z materiałami, ale gwarantuje bezawaryjność przez następne dwadzieścia-trzydzieści lat.

Ukryte koszty pojawiają się tu szczególnie często, gdy po zdjęciu płytek ściennych okaże się, że hydroizolacja podłoża była wykonana niestarannie lub w ogóle jej nie było w blokach z lat osiemdziesiątych standardem było nakładanie samej cementowej zaprawy bez warstwy membrany hybrydowej. W takim przypadku konieczne jest naniesienie nowej izolacji (folia w płynie kosztuje 40-80 PLN za opakowanie wystarczające na 3-5 m²), a w przypadku powierzchni narażonych na bezpośrednie zalanie dwóch warstw membrany mineralnej zgodnej z normą PN-EN 14891. Wszelkie odstępstwa od tej procedury skutkują późniejszym przedostawaniem się wody do konstrukcji stropu, co może prowadzić do korozji zbrojenia koszt naprawy takiego uszkodzenia sięga kilkudziesięciu tysięcy złotych, nie mówiąc o utracie wartości nieruchomości.

Dla inwestora planującego etapowanie prac hydraulicznych kluczowa jest kolejność: najpierw wykonaj całą instalację i przetestuj szczelność przy ciśnieniu próbnym minimum 1,5 raza wyższym od ciśnienia roboczego (norma PN-EN 806-4), a dopiero potem zabierz się za układanie płytek i wykończenie ścian. Przetestowanie polega na napełnieniu instalacji wodą i utrzymaniu ciśnienia przez 30 minut bez spadku każdy spadek o więcej niż 0,6 bar oznacza nieszczelność wymagającą usunięcia przed zamknięciem ściany. Zlekceważenie tego kroku kończy się często katastrofą: wodę skrytą pod płytkami można wykryć dopiero po kilku miesiącach, gdy pojawią się wykwody pleśni na fugach i przebarwienia na tynku.

Koszty wymiany instalacji elektrycznej w 2023

Instalacja elektryczna w remoncie mieszkania to temat, który budzi najwięcej emocji wśród inwestorów i słusznie, bo błędy na tym etapie mogą skutkować nie tylko awarią sprzętu AGD, ale realnym zagrożeniem pożarowym. W 2023 roku koszty wymiany pełnej instalacji w typowym mieszkaniu 60-metrowym kształtują się na poziomie 4-8 tysięcy złotych łącznie z materiałami i robocizną, a zakres prac obejmuje wymianę rozdzielni, ułożenie nowych przewodów, montaż gniazdek i włączników oraz pomiary protokołem odbiorczym. Przewody miedziane w izolacji YDYp 3×2,5 mm² kosztują około 3-5 PLN za metr bieżący, ale przy liniach dużej mocy (kuchenka elektryczna, bojler) potrzeba przewodów 4×6 mm², których cena to już 8-12 PLN/mb. Korytka instalacyjne PCW 25×25 mm kosztują 5-10 PLN/mb, a metalowe 50×50 mm 12-20 PLN/mb; wybór między nimi zależy od tego, czy instalacja biegnie widocznie (korytko metalowe lepsze ze względu na odporność ogniową) czy chowa się w bruzdach (korytko PCW wystarczy, byle zgodnie z wymogami normy PN-IEC 60364).

Rozdzielnia elektryczna to serce całego układu: nowoczesne skrzynki modułowe z wyłącznikami nadprądowymi i różnicowoprądowymi kosztują 200-600 PLN za kompletną rozdzielnicę dla mieszkania z czterema obwodami, a każdy dodatkowy obwód to koszt rzędu 80-150 PLN (wyłącznik) plus 30-50 PLN (przewód). Przy starszych instalacjach, gdzie skrzynka zawiera bezpieczniki topikowe, wymiana na nowoczesny system automatyczny pozwala zwiększyć bezpieczeństwo pożarowe o klasę normy PN-IEC 60364 wymagają separacji obwodów oświetleniowych od gniazdowych, co w praktyce oznacza minimum dwa obwody dla mieszkania dwupokojowego. Montaż rozdzielni z podłączeniem wszystkich obwodów to wydatek rzędu 300-600 PLN dla elektryka z uprawnieniami SEP.

Ukryte koszty instalacji elektrycznej pojawiają się, gdy po zerwaniu tynków okaże się, że przewody aluminium pochodzą z lat sześćdziesiątych i mają przekrój zbyt mały na współczesne obciążenia normy z 1960 roku dopuszczały przewody 1,5 mm² dla obwodów oświetleniowych, podczas gdy obecne wymagania (PN-IEC 60364) mówią minimum 1,5 mm² dla oświetlenia, ale przy obciążeniach powyżej 2 kW konieczne jest już 2,5 mm². Wymiana przewodów aluminiowych na miedziane w całym mieszkaniu o powierzchni 70 m² może podnieść kosztorys o dodatkowe 1500-2500 PLN, ale inwestycja ta zwraca się w postaci spokoju przewody aluminiowe przy częstych obciążeniach regeneracyjnych (lodówka, pralka, kuchenka mikrofalowa) nagrzewają się w połączeniach i są źródłem około 30% pożarów w budynkach mieszkalnych według danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej z 2022 roku.

Przy planowaniu budżetu elektrycznego warto uwzględnić also wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła rekuperator wymaga osobnego obwodu trójfazowego, a jego instalacja to koszt rzędu 3000-7000 PLN za urządzenie plus 1500-2500 PLN za robociznę. W domach energooszczędnych instalacja fotowoltaiczna również wymaga odrębnego okablowania i zabezpieczeń zgodnych z normą PN-EN 62423 każdy taki dodatkowy układ to minimum 500 PLN za materiały i 300 PLN za robociznę na etapie wylewki i tynkowania, gdy przewody najłatwiej układać w bruzdach.

Przeciętny koszt wykończenia sufitów w 2023

Wykończenie sufitów to etap, który inwestorzy często bagatelizują, sądząc, że wystarczy przemalować starą powierzchnię tymczasem w polskich mieszkaniach z wielkiej płyty sufity bywają źródłem najpoważniejszych problemów konstrukcyjnych, zwłaszcza gdy warstwa tynku kryje sobą spękania i zarysowania powstałe wskutek ugięć stropu. Koszt naprawy i wykończenia sufitu w 2023 roku waha się od 45 do 120 PLN za metr kwadratowy, w zależności od metody i zakresu prac: najtańszy wariant to malowanie po uprzednim wyrównaniu drobnych nierówności masą szpachlową (koszt materiałów 8-15 PLN/m², robocizna 25-40 PLN/m²), ale gdy konieczne jest skucie starego tynku i założenie nowego, koszty rosną radykalnie tynk gipsowy jednowarstwowy grubości 15 mm kosztuje 20-35 PLN/m² materiału, a robocizna zacieranie 30-60 PLN/m², co przy mieszkaniu 65-metrowym oznacza wydatek rzędu 3-5 tysięcy złotych sam na sufit.

Sufity podwieszane to rozwiązanie, które zdobywa coraz większą popularność, zwłaszcza w mieszkaniach z widocznymi instalacjami elektrycznymi lub wentylacyjnymi biegnącymi wzdłuż belek płyty kartonowo-gipsowe montowane na stelażu aluminiowym kosztują 25-50 PLN/m² za sam materiał (profile, wkręty, płyty), a robocizna z montażem i szpachlowaniem spoin to kolejne 40-80 PLN/m². Profile nośne CD 60 montowane są w rozstawie co 40 cm (zgodnie z wytycznymi producentów płyt kartonowo-gipsowych dla obciążeń do 15 kg/m²), a przy cięższych oprawach oświetleniowych konieczne jest ich dodatkowe zamocowanie do stropu za pomocą wieszaków ES. Przy sufitach podwieszanych warto pamiętać, że zmniejszają one wysokość pomieszczenia o 8-15 cm, co przy standardowej wysokości 250 cm w bloku może oznaczać odczuwalną różnicę w komforcie przebywania w pomieszczeniu dlatego decyzję o tym rozwiązaniu warto podejmować świadomie, znając dokładnie konsekwencje wymiarowe.

Dla pomieszczeń wilgotnych łazienki, kuchni sufity podwieszane z płyt kartonowo-gipsowych wodoodpornych (typ H2) to standard, ale alternatywą pozostają kasetony styropianowe lub panele PCV, które montuje się bezpośrednio na starym tynku za pomocą kleju polimerowego. Kasetony styropianowe kosztują 15-30 PLN/m², a robocizna to 20-40 PLN/m² rozwiązanie to jest tańsze, ale mniej trwałe (styropian ulega degradacji pod wpływem wysokiej temperatury i promieniowania UV) i nie pozwala na łatwy dostęp do instalacji biegnących nad sufitem. Panele PCV kosztują 30-60 PLN/m² i oferują lepszą odporność na wilgoć, ale wymagają idealnie równego podłoża każde odchylenie od płaszczyzny przekłada się na widoczne szczeliny w połączeniach pomiędzy panelami.

Trzeba tu podkreślić jedną ważną kwestię techniczną: sufity w budynkach z wielkiej płyty pracują w rytm zmian temperatury sezonowej, co powoduje mikropęknięcia w miejscach łączenia płyt prefabrykowanych tak zwane rysy termiczne, które powtarzają się cyklicznie i nie da się ich trwale wyeliminować samym szpachlowaniem. Trwałe rozwiązanie to zastosowanie siatki z włókna szklanego wtopionej w warstwę masy elastycznej (np. akrylowej), co rozkłada naprężenia na większą powierzchnię i zapobiega ponownemu pękaniu. Koszt takiego zabezpieczenia to dodatkowe 15-25 PLN/m² za siatkę i klej, ale oszczędza nerwów i kosztów powtórnego malowania co dwa sezony.

Malowanie sufitów po ich wykończeniu to ostatni etap: farba akrylowa do sufitów kosztuje 15-30 PLN za opakowanie 5 litrów (wystarczające na 30-40 m² przy jednokrotnym malowaniu), ale dla powierzchni nowo tynkowanych warto zastosować farbę głęboko matową z dodatkiem TiO₂, która lepiej kryje drobne nierówności koszt takiej farby to 30-60 PLN/5 l, a jej zdolność krycia wynosi 99% przy grubości suchej warstwy 35 mikrometrów (według normy PN-EN 13300). Dla pomieszczeń z naturalnym światłem od północy warto rozważyć farbę z neutralnym pH, która nie żółknie z czasem jest droższa o około 20% od standardowej, ale zachowuje kolor przez dekadę bez żółknięcia.

Podsumowując poszczególne etapy remontu, warto spojrzeć na całość budżetu przez pryzmat średnich kosztów robocizny i materiałów przy mieszkaniu 65-metrowym w bloku z wielkiej płyty, gdzie konieczna jest wymiana instalacji wodno-kanalizacyjnej i elektrycznej, skucie starych powłok i ułożenie nowych wykończeń, łączny kosztorys zazwyczaj mieści się w widełkach 45-90 tysięcy złotych, w zależności od standardu wykończenia i regionu kraju. W aglomeracjach miejskich przede wszystkim w stolicy, Trójmieście i Krakowie stawki robocizny są średnio o 20-30% wyższe niż w mniejszych miejscowościach, co przekłada się na ostateczny wydatek odpowiednio wyższy. Dla inwestora, który chce mądrze zarządzać budżetem, najważniejsza jest konkluzja: rezerwa finansowa w wysokości minimum 15% ponad wycenę kosztorysową to nie luksus, lecz konieczność ryzyko ukrytych wad konstrukcyjnych, zmienności cen materiałów i opóźnień harmonogramu towarzyszy każdemu remontowi, niezależnie od stopnia jego skomplikowania. Planując budżet właśnie w ten sposób, zyskujesz przestrzeń na decyzje jakościowe w trakcie realizacji, zamiast desperacko szukać oszczędności tam, gdzie najmniej opłaca się oszczędzać.

Ile kosztuje remont w 2023 Pytania i odpowiedzi

Jaka jest średnia cena za metr kwadratowy remontu w 2023 roku?

Przeciętny koszt remontu mieszkania w 2023 roku w Polsce mieści się w przedziale od około 600 do 1200 zł za metr kwadratowy, w zależności od zakresu prac i standardu wykończenia. Za samo malowanie ścian można liczyć na około 30‑60 zł/m², a za położenie paneli podłogowych 40‑80 zł/m².

Ile kosztuje kompleksowy remont mieszkania o powierzchni 50 m² w 2023?

Kompleksowy remont mieszkania 50‑metrowego w 2023 roku waha się zazwyczaj między 30 000 a 70 000 zł. Na ostateczną kwotę składają się koszty materiałów budowlanych, robocizny oraz ewentualnych prac wykończeniowych.

Jakie czynniki najbardziej wpływają na koszt remontu?

Do kluczowych czynników należą: zakres prac (np. tylko malowanie vs. pełna przebudowa), jakość i rodzaj materiałów, stawki robocizny w danym regionie, stan techniczny mieszkania oraz konieczność przeprowadzenia dodatkowych napraw konstrukcyjnych.

Czy warto zostawić rezerwę finansową i ile powinna wynosić?

Zaleca się, aby w budżecie remontowym uwzględnić rezerwę w wysokości 10‑20 % całkowitego kosztorysu. Pozwala to pokryć ukryte problemy, takie jak wymiana instalacji czy naprawa uszkodzeń ścian, bez konieczności zwiększania pierwotnego planu wydatków.

Czy samodzielne wykonanie części prac może obniżyć koszty remontu?

Tak, wykonanie niektórych prac we własnym zakresie np. demontaż starych mebli, malowanie ścian czy układanie paneli może zmniejszyć wydatki nawet o 20‑30 %, jednak wymaga odpowiednich umiejętności i narzędzi. Błędy popełnione podczas DIY mogą generować dodatkowe koszty naprawcze.